Түркия COP31 қарсаңында «нөлдік қалдық» тұжырымдамасы мен ресурстарды айналымда пайдалану тәсілін жерлерді қалпына келтірумен байланыстырады
Түркияның «Нөлдік қалдық» қорының президенті Самед Ағырбаш Моңғолияда жер және су ресурстарын, сондай-ақ жалпы ресурстарды пайдалануға кешенді тәсілді ұсынды. Бұл күн тәртібі мамыр айында Қазақстанда іске қосылған «нөлдік қалдық» саласындағы білім беру бастамасының жалғасы болды.
COP31-дің жоғары деңгейдегі климаттық чемпионы Самед Ағырбаш 24-26 тамыз аралығында Ұлан-Батырда өткен БҰҰ-ның Шөлейттенуге қарсы күрес жөніндегі конвенциясының (БҰҰШКК) COP17 жоғары деңгейдегі отырыстары барысында Түркияның «нөлдік қалдық» тұжырымдамасын таныстырды. Ол сөз сөйлеулер, кездесулер және нысандарға бару барысында COP31-дің Антальяда өтуі қарсаңында климат, жер және су ресурстары, азық-түлік қауіпсіздігі және айналым экономикасы салаларындағы ынтымақтастық мүмкіндіктерін қарастырды.
Түркияның «Нөлдік қалдық» қозғалысын «Нөлдік қалдық» қорының негізін қалаушы, БҰҰ-ның «нөлдік қалдық» мәселелері жөніндегі Жоғары деңгейдегі консультативтік кеңесінің төрайымы және «Нөлдік қалдық» қорының құрметті президенті Эмине Ердоған құрған. Мамыр айында ол Астанада «Нөлдік қалдық» халықаралық білім беру зертханасын ашты.
Жер ресурстары мен климаттық шараларды бірге қарастыру қажет
Business for Land («Жер ресурлары үшін бизнес») жоғары деңгейдегі сессиясының ашылуында Ағырбаш жер ресурстары мәселелері мен климаттық шараларды бір-бірінен бөлек қарастыруға болмайтынын атап өтті. Оның айтуынша, құнарлы топырақ, су ресурстары және экожүйелер климаттың тұрақтылығын қамтамасыз етуде шешуші маңызға ие.
Ол сондай-ақ «нөлдік қалдық» тәсілі табиғи ресурстарға түсетін қысымды қалай азайтып, жер ресурстары саласындағы күн тәртібін қолдай алатынын түсіндірді. Жеке сессия барысында Ағырбаш табиғатқа негізделген шешімдерді пайдалануға және нақты нәтижелерге қол жеткізу үшін Рио конвенциялары аясындағы ынтымақтастықты нығайтуға шақырды.
Тағы бір кіріспе сөзінде Ағырбаш жерлерді қалпына келтіру мен тұрақты азық-түлік жүйелерін «Нөлдік қалдық» тұжырымдамасы және ресурстарды тиімді пайдаланумен байланыстырды. Ол азық-түлік шығыны мен қалдықтарын азайтудың, сондай-ақ табиғи ресурстарды тиімдірек пайдаланудың маңызын атап өтті.
БҰҰШКК COP17 аясындағы Ағырбаштың бағдарламасы кешенді тәсіл шеңберінде су қауіпсіздігі, тұрақты ауыл шаруашылығы және азық-түлік қауіпсіздігі мәселелерін де қамтыды. Талқылаулардың негізгі назары Ұлан-Батырдан Антальядағы COP31-ге дейінгі кезеңде ресурстарды айналымда пайдалану және табиғи ресурстарды тұрақты басқару салаларындағы халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға аударылды.
Халықаралық мақсаттардан практикалық іс-қимылдарға дейін
Ағырбаш сондай-ақ жер ресурстары саласындағы Климаттық іс-қимылдардың жаһандық күн тәртібіне арналған сессияда сөз сөйледі. Ол жарияланған мақсаттардан оларды нақты іске асыруға көшу қажеттігін атап өтті. Оның айтуынша, өлшенетін және іс жүзінде қолдануға болатын шаралар Ұлан-Батырдан Антальядағы COP31-ге дейінгі жолда басымдыққа айналуы тиіс.
Су, жер ресурстары және климаттың тұрақтылығы арасындағы өзара байланысқа арналған сессияда Ағырбаш су қауіпсіздігі, жерлерді қалпына келтіру, тұрақты ауыл шаруашылығы және азық-түлік қауіпсіздігін өзара байланысты бағыттар ретінде қарастырды. Ол сондай-ақ айналым экономикасы тәжірибесін дамыту және табиғи ресурстарды тұрақты басқару саласындағы халықаралық ынтымақтастықтың маңызын атап өтті.
БҰҰШКК COP17-нің тағы бір сессиясы Рио конвенциялары аясындағы ынтымақтастыққа арналды. Ағырбаш климаттың өзгеруі, биоалуантүрлілік және шөлейттенуге қарсы күрес арасындағы өзара байланысты атап өтіп, COP31 процесі барысында бұл бағыттарды неғұрлым тиімді ынтымақтастық жүйесі аясында қарастыруға шақырды.
Азық-түлік және су тұрақтылығы саласындағы ынтымақтастық
Моңғолияға сапары барысында Ағырбаш Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі Ислам ұйымының бас директоры және елшісі Берик Арынмен кездесті. Тараптар COP31 процесі аясында азық-түлік қауіпсіздігі және тұрақты ауыл шаруашылығы салаларындағы ынтымақтастықты талқылады.
Келіссөздер барысында азық-түлік шығыны мен қалдықтарының алдын алу, ресурстарды айналымда пайдалану және су жүйелерінің тұрақтылығын арттыру бойынша ынтымақтастықтың ықтимал бағыттары қарастырылды. Ағырбаш сондай-ақ халықаралық өкілдермен кездесіп, жергілікті тәжірибемен танысу үшін Ұлан-Батырдағы экологиялық және қайта өңдеу нысандарына барды.
Сонымен қатар Ағырбаш Моңғолия іскерлік кеңесінің делегациясымен кездесу өткізді. Тараптар жер ресурстарын тұрақты басқару және айналым экономикасы процестерін дамытудағы бизнестің рөлін, сондай-ақ «жасыл» инвестицияларды ынталандыруға бағытталған іске асыру модельдерін талқылады.
Жеке кездесуде Ағырбаш пен Ресей Федерациясының климат және су ресурстары мәселелері жөніндегі арнайы өкілі Руслан Эдельгериев климаттың өзгеруі, су ресурстарын тұрақты басқару және жерлерді қалпына келтіру салаларындағы ынтымақтастықты талқылады.
Ағырбаш Коста-Риканың бұрынғы президенті Карлос Альварадо Кесадамен де кездесті. Тараптар «нөлдік қалдық» тұжырымдамасын, айналым экономикасы саласындағы бастамаларды және COP31 процесі аясындағы ықтимал ынтымақтастықты талқылады.
Қазақстан тұжырымдаманы білім беру және зерттеулер арқылы дамытып келеді
Ұлан-Батырдағы талқылаулар мамыр айында Қазақстанда іске қосылған «нөлдік қалдық» саласындағы практикалық бастаманың жалғасы болды. Эмине Ердоған Сәкен Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті жанындағы «Нөлдік қалдық» халықаралық білім беру зертханасын ашты.
Зертхана Түрік ынтымақтастық және үйлестіру агенттігі (TİKA), «Нөлдік қалдық» қоры және университет арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде құрылды. Ашылу рәсіміне Самед Ағырбаш, сондай-ақ Қазақстан мен Түркия өкілдері қатысты.
Зертхана қалдықтарды тұрақты басқару және айналым экономикасы салаларындағы білім беру және зерттеу әлеуетін нығайту мақсатында құрылды. Нысанның техникалық инфрақұрылымы қайта өңдеуге болатын сұйық қалдықтарға талдау жүргізуге, қайта өңдеу нәтижесінде алынған өнімнің сапасын бағалауға, сондай-ақ қайта өңдеу процестерінің қоршаған ортаға әсерін зерттеуге мүмкіндік береді.
